|
 Radziecki
działacz komunistyczny, szef NKWD, który był w znacznym stopniu
odpowiedzialny za "wielkie czystki" okresu stalinowskiego. Szczyt jego
wpływów przypadał na okres drugiej wojny światowej i bezpośrednio po
niej. Po śmierci Stalina został usunięty ze stanowiska i zgładzony przez
jego następców.
Urodził się w megrelskiej rodzinie chłopskiej w miejscowości Merkheuli w
Abchazji. Początkowo kształcił się w technikum w Suchumi, potem był na
studiach inżynierskich w Baku, gdzie w 1917 roku wstąpił do partii
bolszewickiej. W szkole nazywano go detektywem, gdyż często odnajdywał
przedmioty należące do innych uczniów i nauczycieli. Najczęściej sam je
kradł.
W roku 1921 lub 1922 wstąpił do CzeKa, poprzedniczki NKWD i wkrótce
został szefem OGPU. Jako ziomek był wspierany przez Stalina w swojej
karierze w partii komunistycznej i aparacie władzy Rosji Radzieckiej.
Gruzja w tym okresie wahała się między tendencjami narodowymi i
komunistycznymi. Beria w 1924 roku stłumił wystąpienia narodowe, po
których jak się ocenia stracono ok. 5 tys. ludzi. W uznaniu "zasług"
został szefem tajnego politycznego wydziału OGPU obejmującego rejony
zakaukaskie i wręczono mu order czerwonej gwiazdy. W roku 1926 został
szefem zakaukaskiego OGPU. W roku 1926 został Sekretarzem Partii w
Gruzji, a w 1932 w całym Zakaukaziu. W roku 1930 spotkał się po raz
pierwszy ze Stalinem, z czasem zyskał jego zaufanie i poparcie.
Członkiem Komitetu Centralnego Partii został na XVII Zjeździe Partii w
1934.
W roku 1935 Beria stał się jednym z najbardziej zaufanych ludzi Stalina.
Aby się przypodobać Stalinowi przygotował zafałszowaną 206-stronnicową
Historię bolszewickich organizacji na Zakaukaziu, która przedstawiała
Stalina jako najważniejszą postać ruchu bolszewickiego na Zakaukaziu.
Po zamordowaniu Kirowa w 1934 roku rozpoczęła się "wielka czystka". Na
masową skalę rozpoczęto aresztowania wśród aparatu i w armii, dziesiątki
tysięcy ludzi zlikwidowano, a miliony więziono. Kiedy w 1938 roku Stalin
stwierdził, że czystki mają negatywny wpływ na działanie struktur
państwa i armii, zaczęto stopniowo się z nich wycofywać. Nikołaja Jeżowa
jako szefa NKWD oskarżono o niesprawiedliwe aresztowania, odsunięto i
aresztowano. Miejsce Jeżowa zajął Beria.
Zreorganizował Główny Urząd Obozów Pracy, tzw. Gułag, poprzez dużo
bardziej "racjonalne" wykorzystywanie przymusowej pracy więźniów dla
wypełnienia sowieckich planów gospodarczych.
Nadzorował masowe deportacje ludności, w tym ponad miliona Polaków, z
terenów zaanektowanych przez ZSRR (1939-41). 8 września 1939 wydał
rozkaz zawierający szczegółowy wykaz przygotowań niezbędnych do
represyjnych działań NKWD na ziemiach polskich, które miały zostać
zajęte przez wojska sowieckie. Rozkaz przewidywał m.in. rozstrzeliwanie
bez sądu Polaków winnych "destabilizacji porzędku" w różnych dziedzinach
życia. 9 października 1939 nakazał wyłączenie z masy jeńców polskich
oficerów, pracowników wywiadu, sądownictwa, policji państwowej i
zgromadzenie ich w obozach w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku. 5
marca 1940 przedstawił w Biurze Politycznym KC WKP(b) wniosek o
rozstrzelanie wielotysięcznej rzeszy polskich oficerów, zatwierdzony
przez Stalina i resztę Biura Politycznego. Wniosek stał się podstawą
zbrodni katyńskiej. Za jej przeprowadzenie 125 enkawudzistów, którzy
bezpośrednio uczestniczyli w akcji eksterminacyjnej polskich oficerów,
otrzymało z rozkazu Berii (26 października 1940) nagrody "z okazji
rocznicy rewolucji październikowej".
W latach 1941-1953 Beria zajmował stanowisko wicepremiera. Pod koniec
1944 roku Beria stanął na czele sowieckiego programu budowy arsenału
atomowego i tokamaka. Integralną częścią prac było zorganizowanie siatki
szpiegów i wykradzenie tajemnic atomowych USA.
Po wojnie w roku 1945 Ławrientij Beria został awansowany na marszałka
ZSRR, a w roku 1946 został członkiem Biura Politycznego WKP(b).
Po śmierci Stalina, Beria jedna z najpotężniejszych postaci w sowieckim
aparacie władzy, został obalony przez działających wspólnie Chruszczowa,
Malenkowa i Mołotowa. Zarzucono mu szpiegostwo na rzecz obcych mocarstw
i próbę obalenia ustroju komunistycznego. Po krótkim procesie został
skazany na śmierć. Według późniejszych relacji Moskalenki, po ogłoszeniu
wyroku, Beria na kolanach błagał o litość, jednak wyrok na nim i jego
ludziach wykonano bezzwłocznie.
Tekst ten jest
udostępniony na licencji [GNU
Free Documentation License]
Pochodzi on z w Wolnej
Encyklopedii Sieciowej
Wikipedia
|
