|
 Urodził
się w rodzinie szlacheckiej pieczętującej się herbem Leliwa, jako syn
Henryka Dobrzańskiego de Hubal i Marii z Lubienieckich. Jego ojciec
pochodził z zaścianka szlacheckiego Dobra Szlachecka.
W roku 1912 młody Dobrzański przyłączył się do Drużyn Strzeleckich, a po
wybuchu I wojny światowej zgłosił się na ochotnika do Legionów Polskich.
Służył w 2. Pułku Ułanów, gdzie wyróżnił się odwagą. Brał udział w
bitwie pod Stawczanami oraz pod Rarańczą. Po odzyskaniu przez Polskę
niepodległości wstąpił do Wojska Polskiego.
Brał udział w walkach z Ukraińcami w 1918 roku i dowodził plutonem
kawalerii podczas walk o Lwów. W latach 1919–1921 brał udział w wojnie
polsko-bolszewickiej. Za odwagę na polu walki został odznaczony
czterokrotnie Krzyżem Walecznych i krzyżem srebrnym Orderu Virtuti
Militari.
Po wojnie pozostał w wojsku. Jako świetny kawalerzysta był członkiem
reprezentacji Polski w jeździectwie, zdobywając ogółem 22 złote, 3
srebrne i 4 brązowe medale. W roku 1925 zdobył w Londynie Nagrodę
indywidualną dla najlepszego jeźdźca, był również zawodnikiem rezerwowym
w składzie polskiej ekipy na Igrzyskach Olimpijskich w Amsterdamie w
1928 roku. Na prestiżowych zawodach w Aldershot zajął czwarte miejsce.
W roku 1927 Dobrzański awansował do stopnia majora, a w latach 1934–1936
pełnił funkcję kwatermistrza w stacjonującym tam 2. Pułku Strzelców
Konnych.
Tuż przed wybuchem wojny obronnej 1939 otrzymał przydział jako zastępca
dowódcy 110. Pułku Rezerwowego Ułanów. Mimo że jednostka miała wejść do
walki w drugiej linii, szybkie postępy wojsk niemieckich sprawiły, że 11
września została przeniesiona do Wołkowyska, a stamtąd w kierunku Grodna
i Lasów Augustowskich. W trakcie marszu stoczyła kilkanaście potyczek z
Wehrmachtem i brała udział w obronie Grodna przed wkraczającą ze wschodu
Armią Czerwoną.
20 września, po dwóch dniach ciężkich walk z Sowietami, Grodno
skapitulowało. 23 września generał Wacław Przeździecki wydał rozkaz, aby
wszystkie podległe mu oddziały przedostały się na teren neutralnej
Litwy. Podporządkowania się temu rozkazowi odmówił jedynie 110. Pułk
Ułanów, w którym służył Dobrzański. Po wchłonięciu resztek innych
oddziałów, oddział podjął marsz w kierunku broniącej się Warszawy. Nad
Biebrzą pułk został okrążony przez Sowietów, kosztem ciężkich strat
zdołał jednak przerwać linie wroga. Wkrótce po tym jego dowódca,
pułkownik Jerzy Dąbrowski, wydał rozkaz rozwiązania oddziału. Około 180
żołnierzy pod dowództwem majora Henryka Dobrzańskiego podjęło decyzję
dalszego udziału we wciąż toczących się walkach i ruszyło w kierunku
oblężonej stolicy.
Po kapitulacji Warszawy 27 września, przed oddziałem Dobrzańskiego
stanął wybór - ewakuacja do Francji przez Węgry lub Rumunię, rozwiązanie
lub kontynuacja walki. Około 50 żołnierzy z Dobrzańskim na czele podjęło
decyzję marszu na południe i próby przedostania się do Francji. 1
października przekroczyli Wisłę w okolicach Dęblina i kontynuowali marsz
w kierunku Gór Świętokrzyskich. Tego samego dnia oddział stoczył
pierwszą potyczkę z Niemcami i postanowił schronić się na Kielecczyźnie
do czasu ofensywy alianckiej na Zachodzie, której spodziewano się na
wiosnę 1940 roku.
Bitwa pod Kockiem zakończyła kampanię wrześniową, lecz nie zakończyła
oporu Polaków. Major Dobrzański przyjął pseudonim "Hubal" (przydomek
rodowy gałęzi Dobrzańskich, z której się wywodził), a jego oddział,
teraz jako Oddział Wydzielony Wojska Polskiego, stał się pierwszym
oddziałem partyzanckim II wojny światowej. W początkach listopada
hubalczycy odnieśli pierwsze zwycięstwo nad Niemcami w potyczce pod
Cisownikiem. Dzięki pomocy ludności mieszkańców Kielecczyzny oddziałowi
udawało się wymykać z organizowanych przez Niemców pułapek. Ci
odpowiedzieli represjami w stosunku do cywilów – z tego powodu
kierownictwo ZWZ i Delegatura Rządu na Kraj nakazały Hubalowi rozwiązać
oddział. Hubal odmówił, ograniczył jednak kontakty z ludnością cywilną
do minimum, aby nie narażać jej na represje.
W marcu 1940 roku oddział Hubala zniszczył całkowicie batalion piechoty
Wehrmachtu w potyczce pod Huciskiemi. Kilka dni później w zasadzce pod
Szałasem hubalczycy zaskoczyli kolejny oddział niemiecki zadając mu
ciężkie straty. Dla zlikwidowania zagrożenia ze strony Szalonego Majora
Niemcy sformowali liczącą 1000 żołnierzy grupę antypartyzancką złożoną z
formacji SS, batalionu Wehrmachtu i jednostki czołgów. Liczebność
oddziału Hubala nigdy nie przekroczyła 300 żołnierzy, do walki z nim
Niemcy zaangażowali natomiast ogółem około 8000 ludzi. 11 kwietnia
Niemcy spacyfikowali Skłoby i Hucisko, zabijając wszystkich mężczyzn.
Wydarzenie to wstrząsnęło Hubalem, który do tej pory nie zdawał sobie w
pełni sprawy z realiów hitlerowskiej okupacji.
30 kwietnia 1940 roku jego oddział, prawdopodobnie w wyniku zdrady,
został otoczony przez przeważające siły niemieckie w okolicach Anielina
koło wsi Studzianna, w odległości około 20 km od Opoczna. Po ciężkiej
walce, w której Niemcy użyli czołgów, oddział uległ rozproszeniu, a sam
Hubal poległ z bronią w ręku. Niemcy zmasakrowali jego ciało i wystawili
je na widok publiczny, a następnie wywieźli do Tomaszowa Mazowieckiego i
spalili lub pochowali w nieznanym miejscu.
Niedobitki oddziału Hubala walczyły do 25 czerwca, gdy został on
ostatecznie rozwiązany.
W 1966 roku major Henryk Dobrzański został pośmiertnie odznaczony Złotym
Krzyżem Virtuti Militari i awansowany do stopnia pułkownika.
W czasopiśmie "Odkrywca" pojawiły się zdjęcia uzyskane od potomka
niemieckiego żołnierza stacjonującego w rejonie działań hubalczyków. Na
zdjęciach przedstawiony jest najprawdopodobniej Henryk Dobrzański
owinięty igliwiem i gazetami, co sugeruje, że jego ciało zostało
spalone. Podpis na zdjęciu brzmiał: Polski generał zabity 30 kwietnia
1940 roku. Miejsce wykonania zdjęcia i data, mimo błędnego stopnia,
jednoznacznie świadczą, że są to zdjęcia Hubala.
Zwłoki Hubala zostały wywiezione do Tomaszowa Mazowieckiego a tam
najprawdopodobniej spalone. Jednakże istnieje duże prawdopodobieństwo że
został on pochowany w miejscowości Wąsosz Górny 40km na północ od
Częstochowy. Obecnie trwa zbieranie wszelkich informacji na temat jego
pochówku.
Tekst ten jest
udostępniony na licencji [GNU
Free Documentation License]
Pochodzi on z w Wolnej
Encyklopedii Sieciowej
Wikipedia
|
