|
 Urodził
się w 1907 we wsi Badżi (inne dane: w Baku), był synem Józefa Stalina
(nazwisko rodowe: Dżugaszwili) i jego pierwszej żony Jekateriny Swanidze.
Gdy miał 8 miesięcy, jego matka zmarła na gruźlicę, a ojciec był
więziony i wychowaniem Jakowa zajmowała się ciotka. Uczył się w Tbilisi,
w 1921 przeprowadził się do ojca do Moskwy w celu dalszej nauki.
Następnie pracował w Leningradzie jako robotnik w elektrowni. Ukończył
Moskiewski Instytut Inżynierów Transportu, po czym pracował w zakładach
samochodowych imienia Stalina (ZiS). Na życzenie ojca, w 1938 rozpoczął
naukę w Akademii Artyleryjskiej im. F. Dzierżyńskiego, którą ukończył w
1940 w stopniu starszego lejtnanta (porucznika) (po skróconym toku
nauki).
Po ataku Niemiec na ZSRR 22 czerwca 1941, Dżugaszwili zgłosił się do
służby frontowej. Walczył na Białorusi jako dowódca baterii 14. pułku
haubic kaliber 122 mm. Będąc w okrążeniu niemieckim, 16 lipca 1941
dostał się do niewoli niemieckiej pod Liozną, w okolicy Witebska.
Niemcy, zorientowawszy się w osobie jeńca, podejmowali próby
wykorzystania tego faktu propagandowo, jak też próbowali bezskutecznie
nakłonić go do współpracy z III Rzeszą. Był przetrzymywany m.in. w
oflagu XIII D w Hammelbergu. Po nieudanej probie ucieczki, został w 1942
przewieziony do oflagu X Z pod Lubeką, gdzie spotkał się m.in. z
przetrzymywanymi tam polskimi oficerami (polscy oficerowie, pod
dowództwem por. Mariana Więcliewicza, dzielili się z nim paczkami
żywnościowymi Czerwonego Krzyża i przydzielili mu jako oficerowi
ordynansa kpr. Władysława Chmielińskiego).
W 1943 Dżugaszwili został przeniesiony z oflagu do obozu w
Sachsenhausen. Niemcy zaproponowali Stalinowi wymianę Jakowa Dżugaszwili
na wziętego do niewoli pod Stalingradem feldmarszałka Paulusa, lecz
Stalin odmówił wymiany "żołnierza na marszałka". Kontakty Stalina z
Jakowem nigdy nie były serdeczne, a po dostaniu się go do niewoli,
Stalin podtrzymał swoje oficjalnie powtarzane stanowisko, że nie ma
jeńców wojennych - są zdrajcy ojczyzny. Sam Dżugaszwili na przesłuchaniu
18 lipca 1941 powiedział, że gdyby miał taką możliwość, zastrzeliłby się
zamiast dostać się do niewoli. Często w obozie popadał w depresję i
odmawiał jedzenia. 14 kwietnia 1943 odmówił powrotu do baraku
mieszkalnego i rzucił się w kierunku ogrodzenia z drutów pod napięciem,
po czym został zastrzelony przez straż, względnie porażony prądem.
Żona Jakowa Dżugaszwili, tancerka Julia Melcer, została po dostaniu się
Jakowa do niewoli aresztowana przez NKWD i więziona około dwóch lat
(zmarła w 1962).
28 października 1977 Prezydium Rady Najwyższej ZSRR pośmiertnie nadało
Jakowowi Dżugaszwili Order Wojny Ojczyźnianej I stopnia. Przed dostaniem
się do niewoli, po pierwszych walkach wojny, był przedstawiony do
odznaczenia orderem Czerwonego Sztandaru, co nie doszło do skutku.
Tekst ten jest
udostępniony na licencji [GNU
Free Documentation License]
Pochodzi on z w Wolnej
Encyklopedii Sieciowej
Wikipedia
|
