|
 Amerykański
polityk, 32. prezydent USA. Czterokrotnie wybierany, z ramienia Partii
Demokratycznej, w latach 1933-1945. Jedyny w historii prezydent USA
pełniący urząd dłużej niż dwie kadencje, co doprowadziło do uchwalenia w
1947 roku 22 poprawki do konstytucji, ograniczającej liczbę sprawowanych
kadencji do dwóch (wcześniej było to tylko prawo zwyczajowe).
Był synem Jamesa Roosevelta, dalekiego potomka holenderskich imigrantów,
i Sary Ann Delano, wywodzącej się z rodziny francuskich hugenotów
(pierwotnie noszących nazwisko de Lannoy).
W 1904 ukończył Uniwersytet Harvarda, edukację kontynuował na Columbia
University lecz studiów nie ukończył. W 1905 roku ożenił się ze swoją
daleką kuzynką Eleanor Roosevelt.
Karierę polityczną rozpoczął w 1910 roku jako senator stanowym
(członkiem Izby Wyższej Legislatury) Nowy Jork. W latach 1913-1921 był
zastępcą sekretarza marynarki (i, w opinii wielu, faktycznym
kierownikiem resortu), a w 1920 kandydatem demokratów na wiceprezydenta.
Od 1928 roku był gubernatorem stanu Nowy Jork. W czasie wielkiego
kryzysu zrealizował plan Nowy Ład (New Deal), który polegał głównie na
interwencjonizmie państwowym. Nawiązał stosunki dyplomatyczne z ZSRR, a
w okresie II wojny światowej był rzecznikiem ścisłej współpracy ze
Stalinem. Był uczestnikiem spotkań Wielkiej Trójki w Teheranie (1943) i
w Jałcie (1945). Zarzucano mu zbytnią uległość i ufność wobec Stalina,
przez co wydał zgodę na hegemonię ZSRR po II wojnie światowej w Europie
Środkowej i Wschodniej. Jedną z przyczyn tego stanu była obecność w jego
otoczeniu sowieckiego agenta Algera Hissa, którego wykrycie umożliwił
dopiero Projekt Venona.
Sądzi się, że był współorganizatorem ONZ i powojennego układu sił na
świecie.
Od dzieciństwa cierpiał z powodu następstw polio, starał się nie
pokazywać swojego kalectwa, ale niekiedy musiał używać wózka
inwalidzkiego. Zmarł z powodu krwotoku mózgowego w trakcie swej czwartej
kadencji.
Najwięcej razy w historii- aż trzykrotnie- w latach 1932, 1934 i 1941
zdobywał tytuł Człowieka Roku magazynu Time. Był też pierwszym
amerykańskim prezydentem, który otrzymał ten tytuł.
Jako jedyny prezydent miał pod sobą trzech wiceprezydentów - Johna Nance
Garnera (1933-1941), Henry'ego Wallace'a (1941-1945) i Harry'ego Trumana
(1945).
Tekst ten jest
udostępniony na licencji [GNU
Free Documentation License]
Pochodzi on z w Wolnej
Encyklopedii Sieciowej
Wikipedia
|
