|
 Polski
dowódca wojskowy i Wódz Naczelny, mąż stanu, polityk, a w latach
1939-1943 premier Polskiego Rządu na Uchodźstwie.
Urodzony 20 maja 1881 w Tuszowie Narodowym pod Mielcem. Od 1898 do 1902
uczęszczał do seminarium nauczycielskiego w Rzeszowie. Ostatnią klasę
gimnazjum i maturę zdał we Lwowie. W 1902 rozpoczął studia na Wydziale
Inżynierii Dróg i Mostów Politechniki Lwowskiej, gdzie włączył się w
ożywioną działalność patriotyczną i społeczną.
Obok Mariana Kukiela, Walerego Sławka, Kazimierza Sosnkowskiego, Witolda
Jodko-Narkiewicza, a także Henryka Minkiewicza organizator Związku Walki
Czynnej we Lwowie w 1908. Celem ZWCz było przygotowanie powstania
zbrojnego w zaborze rosyjskim. Następnie założył i był prezesem
Lwowskiego Związku Strzeleckiego.
Od 1912 członek Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw
Niepodległościowych (KTSSN). W latach 1914-1916 był szefem Departamentu
Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego. W tym okresie dochodzi do
konfliktu między Sikorskim i Piłsudskim. W latach 1916-1918 zajmuje się
zaciągiem Polaków do armii austriackiej.
Od listopada 1918 w Wojsku Polskim. Szef sztabu w dowództwie wojsk
polskich „Wschód” w Galicji, dowódca grupy „Bartatów”, a następnie grupy
płk. Sikorskiego.
W wojnie polsko-rosyjskiej na różnych stanowiskach dowódczych, m.in.
dowódca 9 Dywizji Piechoty i Grupy Poleskiej podczas ofensywy
kijowskiej, 5 Armii podczas bitwy warszawskiej oraz 3 Armii podczas walk
w rejonie Zamościa. W latach 1921-1922 szef Sztabu Generalnego.
Po zabójstwie Gabriela Narutowicza marszałek Sejmu Maciej Rataj 16
grudnia 1922 powołał go na stanowisko prezesa Rady Ministrów, pełnił
równocześnie obowiązki ministra spraw wewnętrznych. Podał się do dymisji
26 maja 1923. Jego rząd doprowadził m.in. do uznania polskich granic
wschodnich przez państwa zachodnie.
W latach 1923-1924 generalny inspektor piechoty. 1924-1925 minister
spraw wojskowych w drugim rządzie Władysława Grabskiego. 1925 mianowany
dowódcą VI Okręgu Korpusu we Lwowie. Skonfliktowany z Józefem
Piłsudskim, w 1928 zostaje odwołany ze stanowiska.
W czasie przewrotu majowego nie opuścił Lwowa, ani też nie przysłał
pomocy dla wojsk rządowych, co ułatwiło zadanie zwolennikom
Piłsudskiego.
Do 1939 pozostał bez przydziału, w dyspozycji Ministra Spraw Wojskowych.
Studiował we Francji w Ecole Superieure de Guerre. W 1936 był jednym z
sygnatariuszy antysanacyjnego Frontu Morges (obok Wincentego Witosa,
Ignacego Paderewskiego i Józefa Hallera).
W 1939, po rozpoczęciu Kampanii Wrześniowej domagał się od marszałka
Edwarda Rydza-Śmigłego przydziału do jednostki frontowej, lecz go nie
otrzymał. W takich okolicznościach przedostał się do Francji, gdzie już
28 września, a więc jeszcze przed ustaniem walk w Polsce, podjął się -
za przyzwoleniem aliantów - tworzenia polskiej armii na uchodźstwie. 30
września mianowany nowym premierem rządu Rzeczypospolitej.
7 listopada mianowany przez Prezydenta RP Naczelnym
Wodzem i Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych. Utworzył armię polską we
Francji, w której skład weszło ponad 84 tys. ludzi. Po klęsce Francji, 5
sierpnia podpisał umowę w sprawie odbudowy polskiej armii i rządu
polskiego na wychodźstwie w Wielkiej Brytanii. W tych strukturach
powstały zalążki armii, floty wojennej i handlowej oraz lotnictwa. W
pierwszym okresie (1940-1941) największe znaczenie miały okręty Polskiej
Marynarki Wojennej i dywizjony myśliwskie lotnictwa.
Po ataku Niemiec na ZSRR, 30 lipca 1941 podpisał układ z ambasadorem
Iwanem Majskim w sprawie tworzenia polskiej armii na wschodzie (pakt
Sikorski-Majski, potwierdzony układem Sikorski Stalin w grudniu tegoż
roku). Dzięki temu władze sowieckie ogłosiły amnestię dla Polaków
osadzonych w obozach GUŁAGu na Dalekiej Północy i deportowanych w głąb
ZSRR w latach 1939-1941 oraz na utworzenie Armii Polskiej w ZSRR pod
dowództwem gen. Władysława Andersa. Dzięki temu - po ewakuacji wojska i
znacznej ilości ludności cywilnej na Bliski Wschód - udało się uratować
życie ok. 115 tys. ludzi.
Sikorski, wielbiony w okupowanej Polsce i uważany za męża
opatrznościowego, zginął w katastrofie lotniczej w Gibraltarze 4 lipca
1943 podczas powrotu z inspekcji sił Armii Polskiej na Wschodzie. Nie
wszystkie okoliczności śmierci Sikorskiego zostały w pełni wyjaśnione, a
zawierające m.in. wyniki śledztwa w sprawie katastrofy archiwa
brytyjskie pozostaną utajnione do 2050. Zwłoki generała zostały
przetransportowane 10 lipca 1943 do Plymouth w Anglii na pokładzie
niszczyciela ORP Orkan, a po uroczystościach pogrzebowych w Londynie
Sikorski został pochowany na cmentarzu lotników polskich w Newark koło
Nottingham. 17 września 1993 jego prochy przeniesiono na Wawel.
Przez Polaków w okupowanym Kraju i większość środowisk emigracyjnych
uznany za bohatera narodowego i jedynego polskiego męża stanu, który był
w stanie wywalczyć dla Polski niepodległość i niezawisłość. Jego śmierć
przekreśliła te oczekiwania.
Tekst ten jest
udostępniony na licencji [GNU
Free Documentation License]
Pochodzi on z w Wolnej
Encyklopedii Sieciowej
Wikipedia
|
