|
 Urodził
się 4 lutego (23 stycznia wg kalendarza juliańskiego) 1881 we wsi
Wierchnieje (obecnie w obwodzie łuhańskim na Ukrainie) w rodzinie
robotnika kolejowego, z pochodzenia Rosjanin. Od 1896 pracował w
fabryce. Od 1903 w Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (SDPRR),
w 1904 został członkiem komitetu bolszewickiego w Łuhańsku. W czasie
rewolucji 1905 organizował drużyny bojowe. W latach 1908-17 zajmował się
robotą partyjną w Baku, Petersburgu i Carycynie, kilka razy aresztowany.
W 1917 został członkiem Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i
Żołnierskich. Współorganizator Czeki, razem z Feliksem Dzierżyńskim.
Podczas wojny domowej w Rosji w 1918 współorganizował ukraińską 5. Armię
i był jej pierwszym dowódcą, po czym dowodził Frontem Carycyńskim,
pełnił funkcję zastępcy dowócy i członka Rady Wojskowej Frontu
Południowego, a następnie objął dowodzenie 10. Armią. W listopadzie 1919
współorganizował 1. Armię Konną Budionnego i został członkiem jej Rady
Wojskowo-Rewolucyjnej (Rewwojensowieta). Od 1921 członek Komitetu
Centralnego Rosyjskiej Partii Komunistycznej (bolszewików) RKP(b) (do
1961). Brał udział w likwidacji powstania marynarzy w Kronsztadzie.
W latach 1921-1925 był dowódcą Północnokaukaskiego, a następnie
Moskiewskiego Okręgu Wojskowego. Po śmierci Michaiła Frunzego w
listopadzie 1925 został ludowym komisarzem (ministrem) spraw wojskowych
i morskich oraz przewodniczącym Rady Wojskowo-Rewolucyjnej ZSRR (do
1934). Od 1926 był członkiem Biura Politycznego WKP(b) (do 1952). W
latach 1934-1940 pełnił funkcję ludowego komisarza obrony ZSRR. W 1935
mianowany marszałkiem ZSRR. Współodpowiedzialny za czystki w Armii
Czerwonej.
Po niepowodzeniu wojnie radziecko-fińskiej odwołany ze stanowiska
ludowego komisarza obrony. W maju 1940 został powołany na stanowisko
zastępcy przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych (rząd ZSRR) i
jednocześnie przewodniczącego Komitetu Obrony przy Radzie Komisarzy
Ludowych.
W czasie wojny niemiecko-radzieckiej był członkiem Państwowego Komitetu
Obrony (1941-1945). W 1941 został dowódcą Kierunku Północno-Zachodniego
(do września 1941). Będąc pełnomocnikiem Kwatery Głównej Naczelnego
Dowództwa, organizował obronę Leningradu oraz dowodził wojskami Frontu
Leningradzkiego (wrzesień 1941) i Wołchowskiego oraz Samodzielnej Armii
Nadmorskiej. We wrześniu 1942 został wyznaczony głównym dowódcą ruchu
partyzanckiego (do maja 1943). Zajmował też podczas wojny inne
stanowiska. Uczestniczył w konferencji teherańskiej.
Po zakończeniu II wojny światowej w 1945 był przewodniczącym
Sojuszniczej Komisji Kontrolnej na Węgrzech. W latach 1946-1953 pełnił
funkcję zastępcy przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR, a następnie
przewodniczącego Prezydium Rady Najwyższej ZSRR (1953-1960).
W 1960 za wystąpienie przeciwko Nikicie Chruszczowowi i poparcie grupy
antypartyjnej Wiaczesława Mołotowa został pozbawiony wszystkich funkcji
partyjnych i państwowych. Po dojściu do wladzy Leonida Breżniewa
powrócił do łask, ponownie członek KC KPZR od 1966. Zmarł 2 grudnia
1969, pochowany na Placu Czerwonym przy ścianie Kremla.
Dwukrotnie uhonorowany tytułem Bohatera Związku Radzieckiego (1956,
1968) i raz Bohatera Pracy Socjalistycznej. Odznaczony wieloma orderami,
w tym ośmiokrotnie orderem Lenina, sześciokrotnie Orderem Czerwonego
Sztandaru, Orderem Suworowa I st. i innymi. Bohater Mongolskiej
Republiki Ludowej.
Autor wspomnień pt.: Rasskazy o żizni, Moskwa 1968.
Oceniany był jako człowiek o bardzo ograniczonych horyzontach myślowych
i mierny dowódca.
Tekst ten jest
udostępniony na licencji [GNU
Free Documentation License]
Pochodzi on z w Wolnej
Encyklopedii Sieciowej
Wikipedia
|
